Mae Nannerch yn safle ochr bryn 11-hectar yn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Clwydian a Dyffryn Dyfrdwy. Ers blynyddoedd, mae’r safle wedi cael ei ddefnyddio ar gyfer pori da byw.
Cymerodd Protect Earth denantiaeth y safle drosodd ym mis Gorffennaf 2023 i gyfrannu at y fioamrywiaeth a ddarganfuwyd eisoes yn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Clwydian a Dyffryn Dyfrdwy.
Am Nannerch gan gynnwys sut y defnyddiwyd y tir o’r blaen
Mae Nannerch yn safle 11 hectar ar ochr bryn yng nghanol Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Clwydian a Dyffryn Dyfrdwy.
Mae’r rhan fwyaf o’r safle ar hyn o bryd yn laswelltir wedi’i led-wella sy’n cael ei bori gan dda byw ers blynyddoedd lawer. Ceir ambell frigiad creigiog, ac mae’r dirwedd o’i chwmpas yn eithaf garw ac ysblennydd, gyda llethrau Moel y Parc dan orchudd o redyn yn dominyddu’r dirwedd i’r gorllewin. Mae yna hefyd rai ardaloedd diddorol o eithin a phrysgwydd i’r gogledd ac i’r de o’r prif ardaloedd plannu.
Mae’r safle’n cynnwys ardaloedd o laswelltir asid sych yr iseldir. Mae glaswelltir asidig yr iseldir i’w weld yn nodweddiadol ar briddoedd sy’n brin o faetholion ac yn datblygu pan fydd pori trwm yn dileu grug yn araf. Nid yw’r ardaloedd hyn ar Nannerch yn arbennig o gyfoethog yn fotanegol ond mae’n ymddangos bod ganddynt rai ffyngau glaswelltir diddorol.
Ger Nannerch mae darnau a chlytiau o goetir hynafol gyda Derw, Ynn, Ceirios Gwyllt, a Chyll - yn ein hatgoffa o’r amrywiaeth a fyddai wedi ffynnu yma ganrifoedd yn ôl.
Rydym yn gyffrous i ailgyflwyno mwy o rywogaethau i’r ardal, gan ddarparu mwy o gwmni i’r darnau hyn o goetir.
Beth yw cynlluniau Protect Earth?
Wrth wneud cynllun datblygu ar gyfer y safle, ymgynghorodd Steve the Ecologist â nifer o aelodau’r gymuned leol, gan gynnwys tirfeddianwyr a thrigolion cyfagos, Ymddiriedolaeth Archeolegol Sir y Fflint, Cyngor Cymuned Nannerch, Cyngor Sir y Fflint, Scottish Power (sy’n berchen ar y llinellau pŵer), y tîm rheoli yr AHNE, a Chyfoeth Cenedlaethol Cymru. Gwnaethpwyd hyn i gyflwyno pawb i Protect Earth a chenhadaeth yr elusen, amlinellu beth fyddai’n cael ei wneud ar Nannerch, a chael adborth gan yr aelodau hyn o’r gymuned.
Mae’r safle oddeutu 11 hectar, gyda Protect Earth yn plannu tua 11,000 o goed ar bron i 8 hectar gyda chymysgedd o rywogaethau llydanddail brodorol. Y prif goetir fydd yn cael ei greu fydd Derw dros Gollen, gydag ardaloedd Bedw, Aethnen a Cheirios Gwyllt. Ar gyrion y coetir bydd Criafolen, Ddraenen Wen ac Afalau Cranc. Yr amcan (fel gyda’r rhan fwyaf o’n prosiectau plannu) yw atafaelu carbon a datblygu cynefinoedd bywyd gwyllt.
Yn y pen draw, coetir fydd y safle’n bennaf tra hefyd yn cynnwys cymysgedd o gynefinoedd eraill – prysgwydd, glaswelltir agored, eithin a rhedyn – gan ddarparu cynefin ar gyfer amrywiaeth eang o fywyd gwyllt. Yn y pen draw, bydd y prif goetir yn darparu cynefin ar gyfer rhywogaethau adar gorllewinol y Coed Derw, gan gynnwys triawd hanfodol y cynefin hwn: Gwybedog Brith, Tingoch, a Thelor y Coed. Mae’r rhain i gyd yn ymfudwyr haf sy’n treulio eu gaeafau yn Affrica. Yn anffodus, mae eu niferoedd i gyd yn gostwng.
Bydd y rhywogaethau coed ar gyrion y coetir yn ffynhonnell neithdar yn gynnar yn y gwanwyn i ieir bach yr haf newydd, ynghyd â ffynhonnell o ffrwythau ac aeron i adar a bywyd gwyllt arall yn yr hydref a’r gaeaf.
Bydd ardaloedd o brysgwydd, rhedyn ac eithin yn gynefin i deloriaid yr haf, ieir bach yr haf ac infertebratau eraill.
Ni fydd yr ardaloedd a ddosberthir fel glaswelltir asid sych yr iseldir yn cael eu plannu. Bydd y glaswelltiroedd yn parhau i fod yn gyfoethog mewn ffyngau ac yn dod yn fwy botanegol ddiddorol wrth i’r pori trwm a da byw gael eu symud o’r safle.
Bydd y glaswelltiroedd hefyd yn parhau i ddarparu mannau bwydo ar gyfer moch daear sydd ar y safle ar hyn o bryd.
Mewn blynyddoedd i ddod, bydd Nannerch yn ffynnu i mewn i le y gall y gymuned fod yn falch o gefnogi bioamrywiaeth sylweddol.